Những điều cần biết về ăn chay. Ăn chay liệu có ngăn ngừa đột quỵ?

Ngày: 05/12/2021 lúc 19:18PM

Trong một nghiên cứu được công bố gần đây, các nhà nghiên cứu từ Đài Loan đã kết luận chế độ ăn chay với nhiều loại hạt, đậu nành và rau có thể góp phần giảm nguy cơ đột quỵ.

Đột quỵ đang là nguyên nhân tử vong đứng thứ hai trên toàn cầu. Người bị đột quỵ có khả năng cao mắc chứng sa sút trí tuệ thậm chí là tàn tật. Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) đã ước tính rằng vào năm 2030, đột quỵ ở người Mỹ trưởng thành có thể lên tới 4%. 

Một nghiên cứu trên Neurology - tạp chí y khoa của Học viện Thần kinh Hoa Kỳ đã điều tra mối liên hệ giữa chế độ ăn và sự xuất hiện của hai loại đột quỵ là đột quỵ xuất huyết (do vỡ mạch máu não) và đột quỵ thiếu máu cục bộ (do mạch máu bị tắc nghẽn).

an-chay-ngan-ngua-dot-quy

Ăn chay ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe?

Ăn chay và chế độ ăn thuần chay ngày càng trở nên phổ biến ở Anh và Hoa Kỳ.

Một nghiên cứu trên tạp chí BMJ đã khảo sát 48.000 người tại Anh với chế độ ăn khác nhau: ăn thịt và ăn chay. Kết quả cho thấy nhóm thực hiện ăn chay có tỷ lệ bị thiếu máu cục bộ thấp hơn nhóm ăn thịt. Họ kết luận rằng, việc tiêu thụ thực phẩm có nguồn gốc thực vật (thực hiện chế độ ăn chay) có thể ngăn ngừa đột quỵ. 

Nghiên cứu tại Đài Loan

Nghiên cứu được thực hiện trên hai nhóm tình nguyện viên từ các cộng đồng Phật giáo ở Đài Loan, với tổng số hơn 13.000 người tham gia. Các nhà nghiên cứu theo dõi các nhóm thứ nhất trong 6 năm và nhóm thứ hai trong 9 năm. Độ tuổi trung bình của người tham gia là 50 tuổi, bất kỳ ai dưới 20 tuổi hoặc có tiền sử đột quỵ đều bị loại khỏi nghiên cứu. Khoảng 30% tình nguyện viên là những người ăn chay, không tiêu thụ bất kỳ loại thịt cá nào, trong đó 1/4 là nam giới.

Hai nhóm cùng tiêu thụ một lượng trái cây và trứng. Nhóm  ăn chay thực hiện chế độ ăn nhiều hạt, rau và đậu nành.  Nhóm không ăn chay tiêu thụ nhiều sữa và chất béo hơn.

Các nhà nghiên cứu tính toán rằng, sau khi điều chỉnh các yếu tố về tuổi, giới tính, và các tình trạng sức khỏe khác ở hai nhóm, nhóm những người ăn chay có nguy cơ đột quỵ thiếu máu cục bộ thấp hơn 74% so với những người không ăn chay.

Chế độ ăn chay giúp giảm 60% nguy cơ đột quỵ do thiếu máu cục bộ, 65% nguy cơ đột quỵ xuất huyết thấp hơn 65% và nguy cơ đột quỵ tổng thể giảm 48%.

Những điều cần biết về chế độ ăn chay

Những người thực hiện chế độ ăn chay không ăn thịt hoặc cá nhưng có thể tiếp tục sử dụng trứng và các sản phẩm từ sữa.

Những người ăn chay có xu hướng tiêu thụ một lượng lớn thực phẩm tươi, lành mạnh, có nguồn gốc từ thực vật, giàu chất chống oxy hóa và chất xơ. Nhiều nghiên cứu cho thấy ăn chay hay chế độ ăn thuần chay có thể làm giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và ung thư, hội chứng chuyển hóa, bao gồm béo phì và đái tháo đường typ 2.

Người ăn chay ăn những thực phẩm nào?

Chế độ ăn chay nhiều loại thực phẩm bổ dưỡng, tốt cho sức khỏe. Thực phẩm mà người ăn chay lựa chọn phụ thuộc vào loại chế độ ăn mà họ tuân thủ.

an-chay-ngan-ngua-dot-quy

Có nhiều chế độ ăn chay khác nhau, bao gồm:

  • Chế độ ăn chay lacto-ovo: tránh thịt và cá, tiêu thụ sữa và trứng.

  • Chế độ ăn chay lacto: tiêu thụ các sản phẩm từ sữa nhưng không có trứng.

  • Chế độ ăn chay ovo: ăn trứng nhưng không ăn sữa.

Ngoài ra còn có chế độ ăn kiêng pescatarian, nhưng đây không phải là một chế độ ăn chay. Người thực hiện chế độ ăn này chỉ không ăn thịt mà vẫn tiêu thụ cá và hải sản. 

Chế độ ăn thuần chay không sử dụng tất cả các loại thực phẩm có nguồn gốc động vật.

Những người thực hiện ăn chay phải lựa chọn cẩn thận thực phẩm để đảm bảo cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cho cơ thể. 

Những lợi ích của ăn chay

Theo cuộc thăm dò của Gallup, ngày càng có nhiều người trẻ áp dụng chế độ ăn chay.

Họ làm điều này vì:

  • Ăn chay mang lại nhiều lợi ích sức khỏe.

  • Ăn chay giúp hệ sinh thái bền vững do thường tiêu thụ thực phẩm có nguồn gốc thực vật.

  • Ăn chay góp phần bảo vệ động vật

  • Ăn chay góp phần xây dựng một cuộc sống lành mạnh và bền vững

Mặt khác, một số người tránh ăn thịt và các sản phẩm động vật vì lý do tôn giáo.

Dưới đây là một số lợi ích từ việc ăn chay: 

  • Cân nặng: Chế độ ăn chay có thể giúp giảm cân (theo một phân tích tổng hợp thực hiện năm 2016) 

  • Cholesterol: Theo một đánh giá hệ thống công bố vào năm 2015, những người thực hiện ăn chay có mức cholesterol toàn phần  thấp hơn người không ăn chay.

  • Ung thư: Một nghiên cứu trên dữ liệu của gần 70.000 người đã tìm thấy bằng chứng cho thấy tỷ lệ mắc bệnh ung thư nói chung ở những người ăn chay thấp hơn những người không ăn chay. Chế độ ăn chay có thể bảo vệ con người tránh khỏi ung thư.

  • Sức khỏe tim mạch: năm 2014, một nghiên cứu tại Ấn Độ cho thấy, nguy cơ mắc các bệnh tim mạch thấp hơn ở những người theo chế độ ăn chay. Nghiên cứu ở các nước phương Tây cũng cho kết quả tương tự.

  • Bệnh tiểu đường: Những người theo chế độ ăn chay có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường typ 2 thấp hơn. Nguyên nhân có thể do ngũ cốc nguyên hạt, trái cây, rau, các loại đậu và hạt có lượng chất béo không có lợi cho sức khỏe thấp hơn.

Ngoài việc lựa chọn các thực phẩm theo chế độ ăn chay, để thu được các lợi ích sức khỏe ở trên, bạn cần đảm bảo: 

  • Đảm bảo đúng lượng calo nạp vào cơ thể.

  • Ăn nhiều loại trái cây, rau và ngũ cốc nguyên hạt.

  • Hạn chế ăn thực phẩm chế biến sẵn và rượu.

  • Hạn chế chất béo không lành mạnh , tránh tiêu thụ nhiều đường và muối.

  • Thực hiện lối sống lành mạnh, thường xuyên tập thể dục.

  • Tránh hút thuốc.

an-chay-ngan-ngua-dot-quy

Mẹo để bắt đầu chế độ ăn chay

Dưới đây là một số mẹo khi bạn muốn bắt đầu chuyển sang chế độ ăn chay:

  • Tìm hiểu về các chất dinh dưỡng cần thiết và cách bổ sung.

  • Tìm hiểu một số mẹo và công thức nấu ăn tốt cho sức khỏe từ các trang web dành cho người ăn chay, cửa hàng thực phẩm hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

  • Lập kế hoạch mua sắm và ăn uống hàng tuần.

  • Tập trung vào nhiều món ăn không có thịt mà vẫn cung cấp đầy đủ protein.

  • Hãy xem xét thực hiện chuyển sang chế độ ăn chay dần dần, ví dụ trong hơn một tháng.

  • Bắt đầu với các loại thực phẩm chay quen thuộc như đậu, pho mai và salad, sau đó thêm dần các thực phẩm khác vào danh mục.

Thay đổi dần dần có thể giúp việc thực hiện chế độ ăn chay tốt hơn vì hai lý do:

  • Giúp hình thành  một lối sống và thói quen lâu dài.

  • Thay đổi chế độ ăn uống đột ngột có thể dẫn đến một số vấn đề về tiêu hóa như đầy hơi, tiêu chảy, táo bón.

Học viện Dinh dưỡng và Ăn kiêng đưa ra một loạt lời khuyên cho những người muốn thực hiện chế độ ăn chay:

  • Chọn các sản phẩm ngũ cốc toàn phần như bánh mì và ngũ cốc nguyên hạt vì chúng cung cấp nhiều vitamin B.

  • Sử dụng trứng và các sản phẩm từ sữa một cách vừa phải, có thể dùng  sữa đậu nành.

  • Tham khảo ý kiến của chuyên gia chăm sóc sức khỏe về các chất bổ sung, đặc biệt là vitamin B12.

  • Đảm bảo cung cấp đủ lượng vitamin D, đặc biệt với người ít tiếp xúc với ánh sáng mặt trời.

  • Kiểm tra nhãn thực phẩm để đảm bảo chúng không chứa nhiều đường, muối, hoặc các chất phụ gia.

Hãy nhớ rằng đồ ăn vặt và đồ ăn nhanh đều không tốt cho sức khỏe và chứa nhiều calo cho dù chúng có là thực phẩm  chay hay không. Ngoài ra, họ cũng khuyến cáo nên giảm đường và thức ăn chứa nhiều chất béo.

Tóm lại

Theo Học viện Dinh dưỡng và Ăn kiêng, chế độ ăn chay hoặc thuần chay đảm bảo dinh dưỡng sẽ đem lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Chế độ ăn dựa trên thực vật có thể giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, ung thư, tiểu đường loại 2, béo phì và các tình trạng khác. Thực phẩm có nguồn gốc từ thực vật cũng có xu hướng bảo vệ môi trường hơn thực phẩm có nguồn gốc từ động vật.

Tuy nhiên, đáng chú ý ở đây là ăn chay không thể làm cho một người khỏe mạnh lên trong một sớm một chiều. Để thấy được sự cải thiện rõ rệt về sức khỏe, điều cần thiết là phải lập được một kế hoạch tốt, kiên trì và biến ăn chay trở thành một phần của lối sống lành mạnh.

Với những người cảm thấy khó khăn trong việc giảm lượng thịt tiêu thụ, thay đổi từ từ hoặc một phần trong chế độ ăn có thể là một lựa chọn phù hợp.

Nguồn: MedicalNewsToday

Tài liệu tham khảo từ các nghiên cứu trên thế giới:

https://www.medicalnewstoday.com/articles/can-eating-a-vegetarian-diet-prevent-a-stroke

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4042564/

https://health.gov/dietaryguidelines/2015/guidelines/appnex-7/

https://www.eatright.org/food/Nutrition/vegetarian-and-special-diets/building-a-healthy-vegetarian-meal-myths-and-facts

https://ods.od.nih.gov/factsheets/Calcium-HealthProfessional/

https://www.eatright.org/food/Nutrition/vegetarian-and-special-diets/dining-out-for-vegetarians

https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/10408398.2016.1138447?journalCode=bfsn20

https://www.eatright.org/food/Nutrition/vegetarian-and-special-diets/food-sources-of-important-nutrients-for-vegetarians

https://news.gallup.com/poll/267074/percentage-americans-vegetarian.aspx

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4699995/

https://ods.od.nih.gov/factsheets/Iodine-HealthProfessional/

https://ods.od.nih.gov/factsheets/Iron-HealthProfessional/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6742661/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6153574/

https://www.eatrightpro.org/-/media/eatrightpro-files/practice/position-and-practice-papers/position-papers/vegetarian-diet.pdf

http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0110586

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3565018/

http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/vegetariandiet.html

https://healthyforgood.heart.org/eat-smart/articles/vegetarian-vegan-and-meals-without-meat#.WJ3ZYRKLRp8

https://www.eatright.org/food/Nutrition/vegetarian-and-special-diets/vegging-out-tips-on-switching-to-a-meatless-diet

https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminB12-HealthProfessional/

https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminD-HealthProfessional/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4845138/

http://academiacienciasfarmabolicas.cl/wp-content/uploads/2019/01/The-Lancet.pdf

https://ods.od.nih.gov/factsheets/Zinc-HealthProfessional/

Minh Anh
BÌNH LUẬN
Tin cùng chuyên mục

        Dược sĩ tư vấn